Hiểu kết quả đánh giá tự kỷ và chuẩn bị câu hỏi

Sau khi nhận kết quả, gia đình có thể cần đọc lại thông tin và chuẩn bị điều muốn hỏi. Bài này giúp bạn chuẩn bị cho cuộc trao đổi tiếp theo; không diễn giải kết quả riêng của một trẻ.

Thông tin về cấu trúc báo cáo dưới đây tham khảo hướng dẫn đánh giá tự kỷ của NHS. Nếu con được đánh giá về vấn đề khác, hãy hỏi đơn vị đánh giá cách đọc báo cáo của con.

Thuật ngữ cần biết

Theo NHS, báo cáo sau đánh giá tự kỷ nên nêu kết luận, những điều trẻ làm tốt, những việc trẻ có thể cần hỗ trợ và tình trạng khác được ghi nhận, nếu có. Gia đình có thể đề nghị người đánh giá giải thích các phần này. Nguồn: NHS — Đánh giá tự kỷ¹.

• Kết luận đánh giá: phần cho biết nhóm đánh giá tìm thấy điều gì.
• Điểm mạnh: những điều trẻ làm tốt được ghi nhận.
• Nhu cầu hỗ trợ: những việc trẻ có thể cần trợ giúp.

Với từ chuyên môn chưa rõ, hãy chép nguyên từ đó và hỏi: “Từ này có nghĩa gì trong kết quả của con?” Không cần tự đoán ý nghĩa của một từ viết tắt hoặc một con số.

Điểm mạnh của con

Dùng phần này để chuẩn bị ví dụ của gia đình. Các dòng gợi ý không phải tiêu chí chẩn đoán và không có điểm số:

• Điều tôi thấy con làm tốt: …
• Hoạt động hoặc tình huống con thích: …
• Điều tôi muốn người hỗ trợ hiểu thêm về con: …

Bạn có thể kể một ví dụ cụ thể và hỏi người đánh giá ví dụ đó liên quan thế nào đến nhận xét trong báo cáo.

Nhu cầu hỗ trợ

NHS cũng đề cập hỗ trợ dành cho cha mẹ, gia đình hoặc người chăm sóc trong thông tin sau đánh giá. Khi trao đổi, gia đình có thể hỏi cả về điều con cần lẫn điều người chăm sóc cần được hướng dẫn thêm. Đọc phần kết quả và bước tiếp theo của NHS¹.

• Tình huống đang khiến gia đình băn khoăn: …
• Điều gia đình đã thử và muốn kể lại: …
• Việc gia đình muốn được hướng dẫn rõ hơn: …

Mẫu câu hỏi cho chuyên gia

Bạn có thể chép mẫu này vào sổ và chọn những câu phù hợp với cuộc trao đổi. Không cần hỏi hết trong một lần:

• Kết quả này có ý nghĩa gì đối với con?
• Những thông tin hoặc quan sát nào dẫn tới kết luận đó?
• Những điểm mạnh nào của con được ghi nhận trong kết quả đánh giá?
• Nhu cầu nào cần trao đổi kỹ hơn trước khi chọn bước tiếp theo?
• Gia đình cần chuẩn bị thêm thông tin hoặc giấy tờ gì?
• Nếu còn thắc mắc, gia đình có thể liên hệ ai và bằng cách nào?
• Khi nào hai bên sẽ trao đổi lại về việc đã thống nhất?

Câu hỏi tôi ưu tiên: …
Điều đã được giải thích: …
Điều tôi cần hỏi lại: …

Phối hợp cùng người hỗ trợ

Cuối buổi gặp, bạn có thể dùng ba dòng dưới đây để ghi lại thỏa thuận thực tế. Đây là mẫu để gia đình tự ghi, không phải kế hoạch hỗ trợ được lập sẵn:

• Việc hai bên đã thống nhất: …
• Ai sẽ liên hệ với ai: …
• Thời điểm và cách trao đổi tiếp: …

Nếu chưa rõ một việc, hãy ghi thành câu hỏi cần làm rõ. Khi gửi lại thông tin, chỉ chia sẻ phần cần thiết với đúng người hoặc đơn vị đang hỗ trợ gia đình.

Phân biệt kết quả sàng lọc và kết luận đánh giá

Sàng lọc giúp nhận ra điều cần tìm hiểu thêm; kết quả sàng lọc không tự xác lập chẩn đoán. Hãy hỏi người cung cấp kết quả xem bạn đang nhận loại kết quả nào và bước nào còn cần thực hiện. CDC: theo dõi, sàng lọc và đánh giá².

Thông tin NHS ở trên nói về đánh giá tự kỷ trong hệ thống Anh. Bài viết tham khảo thông tin này để giải thích cấu trúc báo cáo và gợi ý câu hỏi; không khẳng định mọi cơ sở tại Việt Nam có cùng thủ tục, quyền lợi hoặc lịch hẹn.